“Verduurzamen is ieders verantwoordelijkheid. Samenwerken is daarbij belangrijk.” – Wethouder Jeroen Hoenderkamp

MAASTRICHT – Verduurzamen is ieders verantwoordelijkheid, maar hoe pak je dat als ondernemer of maatschappelijke organisatie aan? Die vraag stond maandag 7 september centraal tijdens het Energie(k) Café bij Studio Radium. De bijeenkomst werd georganiseerd door Lokale Helden Maastricht, in opdracht van de gemeente Maastricht.

Samen met ondernemers naar een duurzame toekomst

De nieuwe wethouder Duurzaamheid, Jeroen Hoenderkamp, benadrukte het belang van samenwerking: “Verduurzamen is ieders verantwoordelijkheid. Samenwerken is daarbij belangrijk.” Tegelijkertijd erkende hij dat de energietransitie voor veel organisaties een lastige opgave is. Vanuit het publiek werd treffend verwoord hoe dat in de praktijk kan voelen: “Als organisatie wil je ‘gas erop’ om van het gas af te gaan. Dan moet je eerst de directie overtuigen en als je dat hebt gedaan, loop je tegen netcongestie aan.”

De wethouder noemde het een “duivels dilemma”: weten wat je moet doen, terwijl tegelijkertijd alles duurder wordt en beleid verandert. Volgens hem hoeft niet iedereen morgen al van het gas af. Belangrijker is dat organisaties zorgen dat ze “op een goede, solide plek vóór in het peloton” zitten. De gemeente wil iedereen daarbij helpen. “Durf te vragen, maar realiseer je dat een vraag stellen niet hetzelfde is als ‘ja’ krijgen.”

Begin waar het kan

Ook sr. beleidsmedewerker Energietransitie Davy Pieters lichtte de gemeentelijke aanpak toe aan de hand van concrete projecten en voorbeelden. Zijn advies: vraag om advies, maak een routekaart en benut natuurlijke investeringsmomenten. Ook brancheorganisaties kunnen een belangrijke rol spelen door kennis en informatie te delen en actief op zoek te gaan naar nieuwe innovaties.

Tijdens het gesprek kwam meerdere keren naar voren dat verduurzamen niet in één grote stap hoeft. Eerst kijken wat je kunt besparen en die middelen vervolgens inzetten voor kleine vervolgstappen, was een van de tips uit het publiek. Veel maatregelen verdienen zich bovendien na verloop van tijd terug.

Concrete voorbeelden uit de praktijk

Luc Paulissen van Bakkerij Paulissen en Stefan Hagens, voorzitter van de Koninklijke Horecabond Nederland namen deel aan een tafelgesprek, waar zij bevraagd werden over de maatregelen die zij al hebben kunnen treffen, maar ook waar ze tegenaan lopen.

Zo investeerde Bakkerij Paulissen al in drie hybride ovens die zowel op gas als elektriciteit kunnen draaien. Een grotere stroomaansluiting is voorlopig echter nog niet beschikbaar. Toch koos Luc bewust voor de investering: het was een natuurlijk investeringsmoment en met de hybride ovens sorteert de bakkerij alvast voor op een toekomst zonder aardgas.

Trots is hij vooral op de warmte terugwin-installatie die inmiddels actief is. Waar de warmte voorheen via de schoorsteen verdween, wordt die nu opnieuw benut. De installatie kon mede dankzij subsidie worden aangeschaft en levert een besparing op.

Ook Stefan Hagens heeft concrete stappen gezet en hij is van mening dat het onderwerp echt wel leeft: “De tijd dat de ondernemer alles om 07.00 uur aanzet en pas weer uitzet om 02.00 uur ’s nachts, is wel voorbij.” Waar hij met trots aan terugdenkt is dat Café Servaas jaren geleden de eerste horecaonderneming was met elektrisch verwarmde terraskussens, in plaats van gasgestookte terrasheaters. Tegelijkertijd is hij realistisch: “maatschappelijk verantwoord ondernemen is heel mooi, maar het moet wel financieel haalbaar zijn.”

Niet alleen een scan, maar ook opvolging

De gemeente heeft in het verleden gratis energiescans aangeboden aan ondernemers en organisaties. Daar bleek relatief weinig gebruik van te worden gemaakt. Tijdens het Energie(k) Café werd besproken hoe dat te rijmen valt met de grote verduurzamingsopgave.

Een van de aanwezigen vatte het als volgt samen: “Op een scan zitten ze niet te wachten, het rapport verdwijnt op de plank.” De conclusie: niet alleen de scan zelf is belangrijk, maar vooral de opvolging. Organisaties hebben behoefte aan duidelijke informatie, advies en begeleiding bij de uitvoering.

Ook maatschappelijke instellingen lopen tegen specifieke uitdagingen aan, bijvoorbeeld wanneer zij een pand huren en afhankelijk zijn van een verhuurder die nog niet mee wil of kan verduurzamen. Toch zijn er ook organisaties die zelf aan de slag gaan. Minder voedsel verspillen en energieverbruik verschuiven zijn voorbeelden van maatregelen die direct kunnen worden genomen.

Tijdens de bijeenkomst werden aanwezigen daarnaast gewezen op een nieuwe provinciale regeling voor maatschappelijke instellingen en op mogelijkheden voor circulaire scans.

Niet kiezen is ook een keuze

Voor de gemeente ligt er de komende jaren een belangrijke rol in het ondersteunen en verbinden van partijen. Davy Pieters is er trots op dat de gemeente proactief aan de slag gaat met gebiedsaanpakken en gesprekken zoals tijdens het Energie(k) Café. “Niet kiezen is ook een keuze met consequenties,” stelde hij.

De belangrijkste boodschap die uit de bijeenkomst naar voren kwam: organisaties hebben behoefte aan duidelijke informatie, een goede adviesdienst en een routekaart die inzicht geeft in wat wanneer kan worden aangepakt. Niet alles hoeft tegelijk en niet alles kan morgen. Maar door kleine stappen te zetten, natuurlijke investeringsmomenten te benutten en elkaar actief op te zoeken, kan de energietransitie wel degelijk vooruit.

De oproep van de avond was dan ook helder: begin waar het kan, vraag om hulp en blijf in beweging.

Het Energie(k) Cafe was onderdeel van de Verspillingsvrije Week Maastricht en werd gevolgd door het Voorproef Cafe.

“Maatschappelijk verantwoord ondernemen is heel mooi, maar het moet wel financieel haalbaar zijn.” – Stefan Hagens